Ik ben voor het eerst sinds lange tijd weer eens onder de indruk van een film. Een Nederlandse film, nota bene: God Only Knows, geschreven en geregisseerd door Mijke de Jong. Normaal gesproken word ik bij Nederlandse films voortdurend geconfronteerd met het besef dat ik naar veel te goed articulerende mensen zit te kijken die doen alsof ze iemand anders zijn, en hoewel ik daar ook deze keer huiverig voor was, werd ik al in de eerste scène gerustgesteld.
Vooral de hoofdrol is bijzonder goed gelukt. Marcel Musters speelt Thomas, een man voor wie het leven veel te ingewikkeld is. Hij lijdt aan depressies, paniekaanvallen, iets dat ik als amateurpsychiater schizofrenie zou noemen en nog heel veel meer waaraan je vanbinnen tenonder kunt gaan terwijl je voor de buitenwereld gewoon een volwassen man bent die in zijn badjas op de bank ligt.
Stel je niet aan, zegt je onderbuik. Ga hardlopen. Maak een smoothie voor jezelf. Kom in beweging.
Maar tegelijkertijd weet je dat juist in de tegenstelling tussen het gebrek aan zichtbare, aan te pakken problemen in je tastbare omgeving en de almaar groeiende paniek in je hoofd het grootste lijden zit. En hoe meer je tegenstribbelt, des te warriger de pijn.
Gewoon iets doen lijkt dan een oplossing – en is dat soms ook – maar kom maar eens tot handelen wanneer je daarvoor geen reden kunt vinden. Die reden komt pas aan de oppervlakte als je al bent opgestaan – en niet in gedachten maar in de beleving. ‘Je moet gewoon wat gaan doen’ is dan ook vaak het advies van iemand die zelf al handelt, die met zijn omgeving meebeweegt, die niet te veel nadenkt, anders raak je achterop – en hoewel zulk advies goedbedoeld is en zoals gezegd misschien zelfs terecht, is het voor de ontvanger een reeks woorden zonder betekenis.
Ja, natuurlijk moet ik iets gaan doen, maar wat dan? En waarom dat en niet iets anders? En hoe dan? En waarom zo?
In God Only Knows wordt de oplossing van het handelen verkondigd door Hannah (Monic Hendrickx, die ene van Penoza), een van Thomas’ twee zussen, terwijl de tegenpool wordt ingevuld door zus Doris (Elsie de Brauw), die hem juist tot in de puntjes wil verzorgen, die zijn handelen wil overnemen, anders redt hij het niet – denkt zij, en daardoor hij waarschijnlijk ook. Geleefd worden door een ander of totale onafhankelijkheid; twee extremen die natuurlijk allebei gedoemd zijn te mislukken, maar toch ook weer niet, simpelweg omdat zijn zussen hem uiteindelijk allebei helpen, niet door wat ze zeggen of doen, maar gewoon door er te zijn.
‘Ik hou van je,’ zegt Doris als haar broer zichzelf weer eens dreigt te verliezen in een woordenstroom over het naderende einde der tijden. ‘Hoor je me? Ik hou van je. Dit is de wereld in het klein, en die moet goed zijn.’
Op dit punt had ik tranen in mijn ogen; stoere, godzijdank nog netjes ingehouden mannentranen, en waar ik bij andere films een paar minuten mijn aandacht zou hebben verloren omdat ik meer onder de indruk van mijn eigen emoties was dan van de scènes die volgden, werd ik nu het verhaal weer in getrokken, op naar de volgende klap.
De film brengt heel mooi en pijnlijk in beeld – en wat mij betreft is mooi ook altijd een beetje pijnlijk, anders is het alleen leuk, en leuk is leuk maar niet mooi – wat een gedoetje het leven kan zijn, of misschien gewoon is, maar dat dat niet uitmaakt zolang je mensen om je heen hebt met wie je van mening kunt verschillen over hoe je dat gedoetje moet vormgeven.
Niemand weet iets, en daarin vind je elkaar.
Erg mooie review, raakte mezelf er een tijdje in kwijt maar toen ik bij de laatste zin aanstrande leek het toch, op een bijzondere manier, allemaal weer te kloppen.
🙏🏼