Lieve Pieter,
Omdat je vandaag van alle kanten wordt aangevallen door mensen die je meteen van Noord-Koreaanse toestanden beschuldigen, vond ik het nodig om in de pen te klimmen. Je verdient kritiek van een schrijver die meer kan dan alleen brand roepen.
Afgelopen zondag plaatste Platform Containment Nu! (mijn excuses voor het afschuwelijke uitroepteken, maar aan een naam kan ik niet sleutelen) een geluidsfragment op Twitter van een interview dat jij op 19 maart 2020 had gegeven aan Spraakmakers, een radioprogramma op NPO1. Gevraagd naar de aanpak van het RIVM, andersdenkende virologen en de rol die media in dit debat spelen, zeg je het volgende: ‘Ik denk dat je niet van iedereen moet verwachten dat ze zelf een oordeel hierover kunnen vellen, en dat doe je eigenlijk wel, door allemaal virologen op hen af te sturen.’
De welwillende luisteraar zou dat kunnen interpreteren als een streven naar helderheid. De krant dient de wetenschap van duiding te voorzien, want inderdaad, de lezer is geen wetenschapsjournalist, en zou daarom kunnen verzuipen in de stromen aan ongefilterde informatie.
Maar bedoel je dat wel? Want even later in het fragment geef je als antwoord op de vraag wat media moeten doen als niet alle virologen het met elkaar eens zijn: ‘Ik denk dat het verstandig is om als land één lijn te trekken, om die lijn te steunen.’
Nee, dat bedoel je dus niet. Het gaat je niet om duiding, maar om eenduidigheid. Het RIVM bepaalt, want anders kunnen de lezers hun eigen conclusies trekken, of juist niet, en dat is gevaarlijk, in crisistijd. Zoiets.
Na enig doorvragen van presentatrice Ghislaine Plag kom je met een wat uitgebreidere verklaring.
‘Nou ja, ik zou zeggen: het RIVM is een instituut hè. Ik bedoel, we hebben in het verleden de discussie gehad, toen de boeren de uitkomsten van het RIVM betwijfelden, vonden we dat allemaal, gemiddeld genomen, toch vrij schandalig, en nu is dat ineens heel normaal geworden, ja, ik vind dat – ik zie de noodzaak niet. Er zitten gewoon hele goeie mensen, mensen die daar de hele dag aan werken, dag en nacht onderzoek doen, en dan zouden wij als bevolking daar ook nog een mening over moeten hebben.’
Inmiddels is het de welwillende luisteraar onmogelijk gemaakt om nog welwillend te zijn. Je beweert dat een krant in crisistijd het RIVM moet volgen, omdat het een instituut is. Misschien bedoel je: we moeten op de wetenschap vertrouwen. Maar dat zeg je niet. Want ook de virologen die zich van het RIVM afkeren, behoren tot de wetenschap. Wat je nu stelt, is dat het RIVM niet openlijk in twijfel getrokken moet worden, omdat het land het al moeilijk genoeg heeft. Maar het is niet de taak van een krant om het volk gerust te stellen. Dat doet de kerk, of je moeder.
Het probleem van de boeren was niet dat ze het RIVM in twijfel trokken, maar dat velen daarvoor geen enkel argument hadden. Verder dan een complottheorie kwamen ze niet. Andersdenkende virologen komen dat wel.
Toch nog even die ene zin van je, want die zegt zo veel: ‘Dan zouden wij als bevolking daar ook nog een mening over moeten hebben.’
Als er toch iets is wat de bevolking moet doen, dan is het een mening hebben. Want als de krant dat voor ons doet, op basis van de richtlijnen die het RIVM heeft opgesteld, in opdracht van de regering, dan wordt de bevolking buitenspel gezet.
Dan krijgen we Noord-Koreaanse toestanden.
Met warme groetjes,
Dave Schut
P.S. Ik ben beschikbaar als columnist.